Internationale Vrouwendag en de finale afspraken over de pensioenhervorming vallen dit jaar zo ongeveer samen. Dus grijpen zowel vrouwenbewegingen als oppositiepartij PVDA én meerderheidspartij CD&V dit aan om het akkoord wat bij te sturen. CD&V wil ook dat pensioenminister Jan Jambon (N-VA) werk maakt van een pensioensplit.
Het lijvige advies van de Raad van State over de pensioenhervorming is goed gelezen. Zeker de passages over vrouwen. Volgens de Raad van State benadeelt de hervorming vrouwen. Die werken namelijk vaker deeltijds waardoor hun kansen om te voldoen aan de loopbaanvoorwaarden voor een vervroegd pensioen slinken. In de nieuwe regeling die nu op tafel van de regering ligt, moet je 156 dagen per jaar werken. Momenteel volstaan 104 dagen. Tien organisaties waaronder de Vrouwenraad, Femma, ACV, ABVV, Ella en Zijkant hebben er zelfs een campagne over opgezet met als slogan “Zorgen genoeg, genoeg gezorgd”. Ze vinden dat de regering ook rekening moet houden met de realiteit, waarbij zorgtaken nog altijd grotendeels op vrouwen worden afgeschoven.
Pensioenkloof van 17 procent
Kim De Witte, pensioenspecialist van PVDA in de Kamer, viseert al langer de pensioenmalus die de regering wil invoeren voor wie vanaf 2027 met vervroegd pensioen gaat en niet aan de loopbaanvoorwaarden voldoet. Daardoor verliest wie toch vroeg stopt 2 procent per vervroegd jaar aan pensioen. Na 2030 verhoogt dat bedrag stapsgewijs tot 4 en vervolgens 5 procent. “37 procent van de vrouwen en 13 procent van de mannen riskeert die malus”, zegt De Witte.
Voor die cijfers baseert De Witte zich op het huidig aantal mensen dat vervroegd stopt. Eens de regel is ingevoerd, zullen allicht meer mensen doorwerken. Dat is ook de bedoeling. Maar daarom zijn de verschillen tussen vrouwen en mannen nog niet weg. De Witte heeft het verschil in pensioenbedrag tussen vrouwen en mannen nog eens opgelijst. Zo was het wettelijk pensioen dat vrouwen ontvangen in 2023 nog altijd 17 procent lager dan dat van mannen. Dat is weliswaar beter dan de 22 procent van drie jaar eerder. Gemiddeld gaat het om 387 euro per maand. De verkleining van de kloof heeft te maken met de verhoging van het minimumpensioen van de vorige regering. De cijfers komen van de federale overheid en zijn gebaseerd op recente pensioenen.
40 procent werkt deeltijds
“De loopbanen van vrouwen worden geleidelijk aan vollediger, maar de genderverschillen blijven groot. Dat zien we aan het aantal deeltijds werkenden. Vandaag werkt 40 procent van de vrouwen deeltijds tegen 13 procent van de mannen. Bovendien werkt meer dan de helft onvrijwillig deeltijds.” Voor dat laatste baseert De Witte zich op cijfers van Statbel, dat polst naar de motivatie om deeltijds te werken. Amper 10 procent van de vrouwen zegt dat ze geen voltijdse job wil. Een op vier vrouwen geeft trouwens aan dat ze deeltijds werkt omdat ze voor kinderen of afhankelijke personen zorgt.
Gelijkgestelde periodes
Vanaf 2031 worden de gelijkgestelde periodes beperkt tot 20 procent van je loopbaan. Periodes van ziekte, tijdelijke werkloosheid en zorg- en ouderschapsverlof tellen wel nog mee voor je loopbaanberekening, maar dus niet voor werkloosheid. “Ook dat treft meer vrouwen dan mannen: 33,7 procent tegen 22,5 procent”, zegt De Witte.
Verder wil de regering het echtscheidingspensioen afschaffen. “Vandaag ontvangen ongeveer 171.000 gepensioneerden die uitkering. Drie vierde is vrouw, het gemiddeld bedrag is 178 euro per maand.” Dat pensioen wordt berekend op basis van de beroepsloopbaan van de ex-partner tijdens het huwelijk.
Ook CD&V wil de pensioenhervorming nog wat bijschaven. Fractieleider Nawal Farih (CD&V) pleit voor het optrekken van de vijf pechdagen die zijn afgesproken voor wie in sommige jaren net niet aan zijn 156 loopbaandagen komt. Al pint ze er geen bedrag op. Maar dat belooft nog een stevige discussie te worden in de regering. CD&V wil ook dat er afspraken gemaakt worden tussen partners over de onderlinge verdeling van hun pensioenen. “Want als partners samen beslissen dat één van hen tijdelijk minder werkt om voor kinderen of familie te zorgen, mag dat later niet leiden tot een individuele bestraffing in het pensioen van de vrouw”, zegt Nawal Farih.
“Daarom pleiten wij al lang voor een pensioensplit, waarbij de pensioenen van beide partners worden samengevoegd en gelijk worden verdeeld. In het regeerakkoord staat dat partners gestimuleerd zullen worden om de pensioensplit te voorzien in het huwelijkscontract of wettelijk samenlevingscontract.” Het regeerakkoord belooft “een brede informatiecampagne” over die split. “Jambon heeft al eerder gezegd dat die er komt, reden te meer om hier dringend werk van te maken. Van CD&V mag die pensioensplit op termijn ook verplicht worden”, zegt Farih.
Jambon
“Onze pensioenhervorming houdt momenteel al rekening met de specifieke situatie van vrouwen, waarin zij veel zorgtaken opnemen”, reageert minister Jan Jambon (N-VA). Hij verwijst naar de 156 dagen die uitgaan van “halftijdse tewerkstelling”, naar de gelijkstelling van moederschapsrust en van de zorgverloven.
“We hebben een 'potje' van 5 dagen voorzien om te corrigeren voor uitzonderlijke situaties.” Jambon werkt ook aan een oplossing voor deeltijdse werknemers die als gevolg van wisselende uurroosters voor een aantal jaren niet aan die 156 dagen geraken.
Nawal Farih, fractieleider voor CD&V in de Kamer, legt een nationaal plan voor beroertezorg op tafel. Daarmee voert ze de druk op minister Frank Vandenbroucke (Vooruit) op. Die komt binnenkort met nieuwe criteria voor de erkenning van gespecialiseerde beroertecentra die bepalend zijn voor Jessa.
Nawal Farih staat een jaar aan het roer van de CD&V-fractie in de Kamer. Dat betekent dat ze alle dossiers opvolgt. Al zeker die waarin minister van Justitie Annelies Verlinden (CD&V) onder vuur ligt. “Ik doe niet mee aan politieke spelletjes.”
Uit vrees voor de volatiele situatie in het Midden-Oosten vraagt CD&V om de geplande accijnsverhoging op aardgas uit te stellen. Ondanks een groot verschil in visie op het conflict zelf vinden ze daarvoor een bondgenoot in de MR.