Artikel HBVL: één jaar fractievoorzitter in de Kamer

Vraag Nawal Farih niet naar hoe ze met partijvoorzitter Sammy Mahdi thuis het nieuws analyseert. Want dan praten ze niet over politiek. Toch niet privé, in de Kamer is haar man wel gewoon lid van haar fractie. Intussen is de Genkse al een jaar fractieleider en dus ook wel de spreekbuis van de CD&V-ploeg in de Kamer.

U bent één jaar fractievoorzitter. Een groot verschil met alleen parlementslid zijn?

“Er komen wel wat extra taken bij, maar ook veel nieuwe kansen. Tijdens de State of the Union zijn we bijvoorbeeld de woordvoerders van de hele fractie. Verder voer ik onderhandelingen met de andere fractieleiders over de werkzaamheden en inhoudelijke dossiers.”

Komt u eigenlijk goed overeen met de andere fractievoorzitters? Zijn jullie vrienden?

“We hebben een goede verstandhouding. Dat is ook wat ik probeer na te streven. Het is belangrijk om open lijnen te hebben, zowel binnen de meerderheid als binnen de oppositie. Politiek is mensenwerk. Hoe sterker het onderling vertrouwen, hoe sneller je tot compromissen komt.”

Hebt u nog evenveel tijd om minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) dicht op de huid te zitten?

“Zeker, ik ben nog altijd vast lid in de commissie Volksgezondheid. Dat is mijn fulltime bezigheid. Daarnaast ben ik fractievoorzitter.”

Is Vandenbroucke goed bezig met zijn ziekenhuishervorming?

“Daar hebben we nog niet veel van gezien. Er is een expertennota gekomen en in juni zou Vandenbroucke met zijn politieke nota komen. Iedereen wacht erop. De volgorde van de hervormingen blijft essentieel: eerst de nomenclatuur, dan de ziekenhuisfinanciering en dan het ziekenhuislandschap herorganiseren. De dominostenen moeten juist vallen.”

Ziet Vandenbroucke dat ook zo?

“Ik heb hem daarover al vaak bevraagd, maar kreeg nog geen helder antwoord. Als je de zorgsector niet wil laten instorten, is het wel de enige manier. Het jammere is dat de hervormingen van de ziekenhuisfinanciering en de nomenclatuur al zijn uitgesteld, terwijl Vandenbroucke had beloofd om daar deze legislatuur werk van te maken. Ik maak me dus wel zorgen.”

i-Police, militairen op straat, grondslapers in de gevangenissen en uitstel van het strafwetboek: dossier na dossier ligt minister van Justitie Annelies Verlinden (CD&V) onder vuur?

“Verlinden heeft ook heel vaak aangetoond dat dat opgepookte politiek was. In de hoorzittingen van i-Police is uit niets gebleken dat ze een verpletterende verantwoordelijkheid droeg, zoals werd gezegd.”

MR en N-VA beslisten achter haar rug om militairen op straat te plaatsen. Toch niet echt collegiaal?

“Dat was zeker niet collegiaal. In het regeerakkoord staat duidelijk dat de inzet van militairen op straat gezamenlijk door de regering moet worden beslist. De premier moet ervoor zorgen dat alle ministers de afspraken uit de Arizona-bijbel respecteren. Ik vond het erg vervelend dat De Wever erna zei dat hij dit zou 'wegmasseren'. Wantrouwen masseer je niet zomaar weg.”

Woensdagavond was er plots een akkoord over de overbevolking in de gevangenissen, de militairen op straat én het strafwetboek. Heeft Verlinden zich dan niet laten masseren?

“Zeker niet. Onze stijl van politiek is afspraken maken en ons er ook aan houden. Die beslissing over de militairen op straat had door de voltallige regering moeten worden genomen. Dat is niet gerespecteerd door MR en N-VA. We hebben aan de alarmbel getrokken, waarop er een respectvol overleg is geweest en er na zes maanden plots wel een oplossing werd gevonden.”

Waarom lukte het nu plots wel?

“Dat moet je aan de coalitiepartners vragen. Wij hebben de afgelopen maanden talloze voorstellen op tafel gelegd. Deze week gebruikten MR en N-VA een zijweg om hun eigen zin door te drukken. Daardoor is een grote discussie ontstaan over hoe partijen gerespecteerd moeten worden. Verlinden is goed op haar strepen gaan staan. Blijkbaar was dat nodig om tot een akkoord te komen.”

Door die plotse beslissing over de militairen op straat, verloor Verlinden wel een hefboom. Speelde dat mee?

“Neen. De eerste oplossingen die op tafel lagen, waren niet structureel. De Wever legde de focus op gratie verlenen voor mensen die nog naar de gevangenis moeten. Maar dat is geen oplossing voor de huidige overbevolking, waar 600 mensen op de grond slapen. In het akkoord is er nu aandacht voor zowel de instroom als de uitstroom van gedetineerden. Bovendien zullen meer criminelen zonder papieren teruggestuurd worden en zullen geïnterneerden naar de juiste instelling uitstromen.”

Er zullen wel nog steeds grondslapers blijven.

“De overbevolking is al decennialang een probleem. Dat los je niet op met één akkoord, maar we zetten nu wel een grote stap. We willen ook geen straffeloosheid. Mensen die een straf hebben gekregen, moeten die uitzitten. Vandaag lopen die criminelen vrij rond, en dat is een gevaar voor onze samenleving.”

Is de samenhang in de regering met dit akkoord hersteld?

“Vertrouwen komt te voet en vertrekt te paard. Dat zal tijd vergen. Wij blijven een partij die zich inzet voor de samenleving. Politiek gaat over mensen. Ik doe niet mee aan politieke spelletjes. We hebben een verpletterende verantwoordelijkheid om de samenleving beter en veiliger te maken voor iedereen.”

MR en N-VA verwijten net dat jullie politieke spelletjes speelden door het dossier van de militairen te koppelen aan de grondslapers.

“Dat snap ik niet. Er lagen voorstellen op tafel om gratie te verlenen aan mensen die nog geen enkele dag hun straf hebben uitgezeten. Denk daar eens goed over na: er zijn 3.000 criminelen die eigenlijk in de gevangenis moeten zitten, maar vandaag vrij rondlopen. Dat is nationale veiligheid.”

Wat met de veiligheid van de Joodse gemeenschap?

“Sorry dat ik het hier wat scherp stel, maar enkel aandacht hebben voor de veiligheid van één gemeenschap gaat er bij mij niet in. We weten allemaal dat er bij N-VA en MR een grote gevoeligheid is voor de Joodse gemeenschap. Maar wat met alle andere Belgen, die evengoed in gevaar zijn omdat er criminelen rondlopen die geen plaats hebben in de gevangenissen? Wat is hier de prioriteit: selectieve politiek of politiek voor het hele land? Ik hoop het tweede.”

Jullie zijn geen voorstander van militairen op straat?

“Voor statische opdrachten wel. Maar ik ga nog eens terug naar het regeerakkoord, want een gegeven woord is een gegeven woord. De beslissing over militairen op straat had door de regering genomen moeten worden. Dat is niet gebeurd en daar heeft de premier een verpletterende verantwoordelijkheid.”

Is deze regering nog een ploeg?

“Het is geen probleem dat er verschillen zijn binnen de regering. De democratie doet zijn werk. Maar we zijn wel genoodzaakt om samen te werken. Wanneer iedereen het regeerakkoord op zijn eigen manier interpreteert, zit je met een probleem.”

De samenhang lijkt zoek. Zeker over buitenlandse thema's, zoals de vraag of België Saoedi-Arabië moet steunen of bepaalde uitspraken van onze premier.

“Moeten we ons als land echt storten in een oorlog die niet de onze is? Wij vinden van niet. N-VA wil militair defensief aanwezig zijn, maar je kan niet half meedoen aan een oorlog. You're in or you're out . Verder moet de premier namens de regering spreken. Laat de voorzitters maar aan partijpolitiek doen. Vanaf het moment dat een minister of de premier uitspraken doet, moeten die gedragen zijn. Dat is hier duidelijk niet het geval.”

Waarom lukt het niet om tot een verenigd standpunt te komen?

“Wij zijn niet voor twee maten en twee gewichten. N-VA en MR zeiden op het hoogtepunt van de oorlog in Gaza dat we niet de VN moesten spelen en voor wereldvrede ijveren. Blijkbaar ligt dat anders als Netanyahu en Trump ermee gemoeid zijn. Israël en de Joodse gemeenschap zijn duidelijk zeer gevoelig voor N-VA en MR. Er zijn al meerdere dossiers waarvan ik mijn ogen heb opengetrokken, zoals Gaza, de Joodse besnijdenissen en Iran.”

Heeft u dan geen schrik om weggezet te worden als antisemitisch?

“Absoluut niet. Ik denk dat heel veel mensen weten hoe inclusief ik ben, ongeacht welke achtergrond iemand heeft. Maar ons land in gevaar brengen in een oorlog die geleid wordt door Trump? Daar passen wij voor.”

Terug naar het binnenland: de begroting kleurt nog steeds dieprood. Er moet nog minstens drie à vier miljard worden gezocht.

“We hebben een hervormingsregering met grote uitdagingen. Er zijn al stappen gezet, maar we moeten nog grote sprongen maken. De begroting oplossen gaat sowieso niet in één legislatuur. Ik geloof wel hard in het activeringsverhaal. Werken moet meer lonen: voor de bevolking, maar ook voor het overleven van de sociale zekerheid. Vandaag zitten we op 73 procent tewerkstellingsgraad. Als we die naar 80 procent kunnen brengen, kan dat jaarlijks 12 tot 15 miljard opbrengen.”

Dat brengt op korte termijn geen geld in het laatje.

“Maar we moeten er wel aan werken. Dat doen we door het verschil tussen werken en niet werken groter te maken. Verder hebben we het heel vaak over saneren, saneren, saneren, terwijl we ook moeten investeren, investeren, investeren. Het aantal depressies en burn-outs die langer dan één jaar duren, steeg tussen 2018 en 2023 met 44 procent. Dat kost ons 2 miljard euro per jaar. Dan voel je toch dat ons systeem kraakt.”

“Ook de balans tussen werk en privé moet beter. Daarom hebben we het familiekrediet in het regeerakkoord gekregen. Vanaf 1 januari hebben we ook één week extra geboorteverlof voor gezinnen voorzien. Investeer in een goeie work- lifebalance en in mentale weerbaarheid. Alleen zo blijven mensen werken.”

Toch allemaal plannen op lange termijn?

“Dat klopt niet. Vandaag moet je zes maanden wachten op een psycholoog. Waar moeten mensen met een burn-out naartoe? Maar liefst 4 op de 10 psychologen hebben een patiëntenstop. Bij de psychiaters is dat 6 op de 10. Zorg ervoor dat die toegankelijker worden en mensen zullen minder snel uitvallen.”

Ook de btw-hervorming staat terug bij af.

“Onze partij heeft altijd voorgesteld om die tarieven te harmoniseren naar 9 en 21 procent. Bij de regeringsonderhandelingen schoven we een fiscale hervorming naar voren die de winkelkar niet duurder zou maken, met nultarieven voor essentiële producten zoals groenten, fruit en hygiënische producten. Die is er helaas niet doorgekomen.”

Bij de pensioenhervorming hamerden jullie hard op meer dan vijf pechdagen. Plots was er een akkoord. Zijn jullie te snel geplooid?

“Het akkoord is dankzij ons net fors bijgestuurd. Naast vijf pechdagen komt er een administratieve tolerantie voor mensen met glijdende uren. Verder hebben we ook heel wat andere zaken binnengehaald zoals de gelijkstelling van ziekteverlof, technische werkloosheid en ouderschapsverlof bij het pensioen. Ook de strijd om de pensioensplit gaan we dit jaar aan. CD&V zal blijven strijden voor het pensioen van mensen.”