Artikel HLN: "Nawal Farih en Sammy Mahdi doorbreken taboe na herhaald zwangerschapsverlies - Mensen durven er nog altijd niet over te spreken"

Het was ons mooie liefdesgeheim. Op ons trouwfeest in oktober vorig jaar was ik zwanger. Maar een week later kregen we het slechte nieuws: het hartje was na acht weken gestopt met kloppen. Die boodschap krijgen, die stilte in de kamer, dat is de hardste stilte die ik ooit heb ervaren.

Twee keer in zes maanden tijd werden Nawal Farih en Sammy Mahdi het afgelopen jaar geconfronteerd met zwangerschapsverlies. In januari was ik opnieuw zwanger. Deze keer zonder de zorgeloze euforie. In maart sloeg het noodlot opnieuw toe. Ik was in het parlement, voelde mij niet goed en ben meteen naar het ziekenhuis gereden. Daar kreeg ik opnieuw het ergste nieuws. Plots behoor ik tot de 3 procent vrouwen met een herhaald verlies.

Keuze maken

Nawal Farih vertelt het zichtbaar geëmotioneerd. Maar net in die kwetsbaarheid schuilt volgens mij de kracht. Ze doet nu haar verhaal. Alleen, zonder haar man Sammy Mahdi. De reden daarvoor zal u straks lezen. Maar wel op één voorwaarde: dat het niet alleen over hun verdriet gaat, maar ook om de verandering die er volgens haar nodig is. Om het taboe in de maatschappij te doorbreken, maar ook om de politiek in beweging te krijgen.

Al twee jaar werkt Nawal Farih als CD&V-Kamerlid aan een geboorteplan. Om de zorg te verbeteren bij preconceptie, zwangerschap en in schrijnende gevallen zelfs afscheid. Ik wist door dat dossier al langer dat er aan de zorg voor moeder en kind nogal wat schortte, maar ik ben de laatste maanden jammer genoeg zelf het onderwerp geworden van de wetgeving die ik voorbereid. Helaas moet ik nu wel spreken uit eigen ervaring.

Wat mij heeft getroffen, is de keuze die je als vrouw moet maken na een zwangerschapsverlies. Je krijgt de boodschap dat het hartje is gestopt met kloppen en tien minuten later moet je kiezen: een abortuspil, medische curettage (een operatie waarbij het zwangerschapsweefsel in de baarmoeder wordt verwijderd, red.) of wachten op de spontane afbreking?

Vier dagen pijn

Bij het eerste verlies, eind vorig jaar, werd het in gang gezet met een abortuspil. Dat was echt onmenselijk. Je wordt naar huis gestuurd met die medicatie. En de boodschap was: laat ons weten wanneer het gebeurd is. Maar we wisten niet wat ons te wachten stond. De dokter zei: je mag je verwachten aan krampen en een zeer zware menstruatie. Maar het was geen zware menstruatie. Het was het afgeven van het leven dat van ons was. De boodschap dat als je krampen hebt, je ook op de wc-pot kunt gaan zitten... Dat is bikkelhard. Het idee om het leven door te spoelen, letterlijk. (stilte) Ik heb wel het geluk gehad dat mijn gynaecoloog altijd empathisch met de situatie is omgegaan en constant telefonisch bereikbaar was. We zijn haar heel dankbaar.

Sammy, die erbij was bij ieder gynaecologisch bezoek, was ook gechoqueerd op dat moment. 'Moeten we nu niet naar het ziekenhuis?', vroeg hij. Naar huis worden gestuurd voelde zeer eenzaam. Mijn mama is dan in allerijl gekomen. Dat proces heeft heel veel van mijn lichaam gevraagd. De emotionele rollercoaster, en tegelijk de intensiteit die het van je lijf vraagt om een zwangerschap af te breken. Dat duurde vier dagen. Ik kon niet meer op mijn benen staan van de pijn. De warme plek, je thuis, waar je als koppel vooral liefde en vreugde deelt, werd plots een plek van afscheid.

Op de barricades

Na het tweede zwangerschapsverlies in maart wilde ik absoluut geen abortuspil meer. Ik vroeg om een curettage, in de veronderstelling dat de lijdensweg dan veel korter zou zijn. Nog een keer door het trauma van wat een abortuspil fysiek en mentaal van mijn lijf vroeg, dat kon ik niet meer. Maar op een curettage moest ik anderhalve week wachten. Anderhalve week rondlopen met een foetus zonder hartslag. Waarvan je op de echo al de armpjes, de beentjes en het hoofdje hebt gezien. Je het hartje al hebt horen kloppen. Dat is toch onmogelijk om van een mens te vragen? Dit zou toch veel sneller moeten kunnen?

Maar als de ingreep niet levensbedreigend is, moet je blijkbaar wachten. Tot er een operatiezaal beschikbaar is. En er is voor een curettage ook geen stand-byregeling voor gynaecologen. Maar als ik zie hoe er op de barricades wordt gestaan voor de mentale gezondheid van vrouwen bij vrijwillige abortus. En hoe er gigantisch veel druk is om de tijd tussen de aanvraag en uitvoering bij vrijwillige abortus te verkorten van 6 dagen naar 48 uur, omwille van de mentale gezondheid van die vrouwen. Oké, maar dan denk ik: wat met de mensen die wel een kinderwens hebben? En net zoals wij een medische afbreking moeten doormaken? Aanvaarden we als samenleving bij deze doelgroep dan wél een wachttijd van anderhalve week? Waarom gaan we daar niet menselijker mee om?

Kosten-batenanalyse

Uiteindelijk kwam er na het tweede verlies wel een spontane afdrijving op gang. Zonder medicatie, zonder curettage, de natuur deed haar werk. Of toch gedeeltelijk. Er was nog restweefsel achtergebleven, waardoor ik in de afgelopen maanden nog veel medische zorgen heb gekend. Nog maar heel recent ben ik daarvan verlost.

Toen ik vroeg om een onderzoek om te weten wat de oorzaak kon zijn, werd bovendien koudweg gezegd: een onderzoek doen we pas vanaf drie zwangerschapsverliezen. Toen werd het opnieuw stil in de kamer. En ik weet nu dat de procedure verschilt van ziekenhuis tot ziekenhuis. Maar een koppel vragen om te wachten met verder onderzoek tot een derde verlies is toch hard? Achter alles zit een kosten-batenanalyse, dat snap ik als beleidsmaker, maar dit is zo fragiel en kwetsbaar. Dan vind ik dat we als politiek toch moeten beslissen om mensen bij te staan die nood hebben aan antwoorden in hun zwangerschapstraject.

Machteloosheid

Dat ze haar verhaal alleen doet, heeft zijn redenen. Sammy en ik houden liefst ons privéleven en politieke leven gescheiden, maar hij heeft het hier ook heel moeilijk mee. Sammy heeft altijd gezegd dat hij ervan droomt om papa te worden. Hij is elke dag naast mij blijven staan. Heeft zorg gedragen en steun geboden, is mij liefde blijven inspreken. Hij wilde zich ook niet laten gaan en hield zich sterk voor mij. Maar vorige week, na de laatste afspraak met de gynaecoloog, is het licht bij hem helemaal uitgegaan. Hij heeft het heel moeilijk om zijn verdriet onder woorden te brengen.

Ondanks alles wat er over hem wordt gezegd is Sammy niet alleen introvert, maar ook heel gevoelig. Hij is een enorme zorgdrager. De machteloosheid, dat vreet hem op. Vanaf het moment dat het zwangerschapsverlies ter sprake komt, kraakt hij en wordt het stil. Sammy heeft de afgelopen maanden ook veel te verduren gekregen. Het waren harde politieke tijden en zijn trouwe viervoeter Pamuk is ook heengegaan. Tel dat allemaal op en je zou voor minder breken.

Méér dan 1 op 4

Ik heb het ook lang moeilijk gehad om hierover te spreken. Maar ik voel wel dat ik een verantwoordelijkheid heb tegenover de duizenden vrouwen en koppels die dit ook meemaken. Het taboe moet doorbroken worden. Mensen durven er nog altijd niet over te spreken. Ze vinden het soms ook confronterend om het te delen. Of willen anderen niet ongemakkelijk maken.

Het gaat over een zeer grote groep vrouwen en koppels die dit meemaken. Veel meer dan de officiële cijfers van 1 op de 4 vrouwen. Er is een gigantisch dark number. Elk hartje dat vóór de 22ste week vanzelf stopt met kloppen, wordt niet centraal geregistreerd. Dat vind ik heel moeilijk om te aanvaarden. Elke bevruchting en elk teken van leven, elke hartslag die we hebben gezien, is voor ons een kind dat erkenning waard is. Je laat dat toch niet afhangen van het aantal weken? Dat vind ik mensonterend. Voor mij start het leven vanaf het moment dat er een bevruchting is. Waarom kunnen we niet, zoals in Denemarken, de zwangerschap registreren zodra ze klinisch is vastgesteld?

Afzien in stilte

Er is nu wel de sterrenkindregistratie. Vanaf 8 weken kan je een geboorte-attest krijgen op het gemeentehuis. Maar dat is nog geen medische registratie. Waardoor wij als politici ook in het donker tasten of het probleem onderschatten. Hoe kunnen we beleid maken als we niet eens de cijfers kennen?

En nog iets: waar is de laagdrempelige en betaalbare psychologische ondersteuning bij zwangerschapsverlies ? Waarom is dit geen standaardaanbod voor vrouwen en koppels? Het lijkt soms of we dit verlies proberen kapot te relativeren. Omdat het pril is? Je een nieuwe kans kan wagen en het vaker voorkomt? Maar dat voelt niet juist. Kijk naar Frankrijk. Daar krijg je terugbetaalde psychologische hulp bij het verlies van een zwangerschap. Dat geeft erkenning. Dat het niet niks is dat je is overkomen. In ons land moet je thuis de hel ondergaan en dan afzien in stilte.

Hoopvol

We hebben nu even een pauze genomen in onze kinderwens, om mijn lichaam wat rust te gunnen en ook mentaal alles een plek te geven. We hebben twee verliezen meegemaakt. De consultaties die je normaal met vreugde beleeft, zijn nu momenten van angst. Een zwangerschap beleef je na herhaald verlies helaas niet meer op een roze wolk. Maar we zijn wel hoopvol voor de toekomst. Door erover te spreken, ben ik er pas achter gekomen dat een kennis acht zwangerschapsverliezen heeft gehad in tweeënhalf jaar tijd. Nu is ze de gelukkige mama van twee grote kinderen. Daar trek ik mij aan op.